Dấu hiệu sa tử cung sau sinh và những điều mẹ nên biết

Sa tử cung sau sinh là tình trạng hậu sản sau sinh không hiếm gặp ở phụ nữ, đặc biệt ở những mẹ sinh con nhiều lần hoặc chăm sóc mẹ sau sinh không đúng cách. Nếu không phát hiện và điều trị kịp thời, sa tử cung có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của mẹ. Bài viết dưới đây sẽ giúp mẹ hiểu rõ sa tử cung sau sinh là gì, các dấu hiệu sa tử cung sau sinh thường gặp và cách nhận biết theo từng mức độ.

1. Sa tử cung sau sinh là gì?

Sa tử cung sau sinh (còn gọi là sa dạ con, sa sinh dục) là tình trạng tử cung bị tụt xuống hoặc di chuyển ra khỏi vị trí bình thường trong khoang chậu sau quá trình sinh nở. Nguyên nhân chủ yếu do các cơ sàn chậu và dây chằng nâng đỡ tử cung bị giãn ra và yếu, không còn đủ khả năng giữ tử cung đúng vị trí.

Tình trạng này không xuất hiện đột ngột mà tiến triển theo thời gian. Ở mức độ nhẹ, tử cung chỉ sa xuống trong âm đạo; nặng hơn, tử cung có thể sa hẳn ra ngoài cửa âm đạo, gây nhiều bất tiện và biến chứng nguy hiểm.

2. Một số dấu hiệu bị sa tử cung sau sinh

Dấu hiệu sa tử cung sau sinh sẽ khác nhau tùy vào mức độ nặng nhẹ của bệnh. Ở giai đoạn đầu, các triệu chứng chưa biểu hiện rõ nên nhiều mẹ cho rằng đây chỉ là những thay đổi sinh lý bình thường sau sinh và vì thế chủ quan bỏ qua. Khi bệnh tiến triển nặng, dấu hiệu sẽ rõ ràng và ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt hằng ngày.

2.1 6 dấu hiệu sa tử cung sau sinh mẹ không nên bỏ qua

Các dấu hiệu sa tử cung thường xuất hiện sau khoảng 3 – 4 tuần sau sinh vì sau khoảng thời gian này, tử cung bắt đầu co về kích thước bình thường. Các dấu hiệu sa tử cung sau sinh mổ có thể muộn hơn do âm đạo ít chịu tác động trực tiếp trong quá trình sinh nở so với sinh thường.

• Cảm giác nặng nề ở vùng chậu: đây là dấu hiệu bị sa tử cung sau sinh phổ biến nhất. Mẹ thường cảm thấy vùng chậu bị đè nặng, đầy tức, đặc biệt rõ rệt khi đứng lâu, đi lại nhiều hoặc vận động mạnh. Cảm giác này kéo dài có thể gây khó chịu, mệt mỏi và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày của mẹ.
• Sa âm đạo hoặc thấy âm đạo bị tụt xuống: mẹ có thể cảm thấy hoặc nhìn thấy một phần âm đạo nhô ra ngoài. Đây là dấu hiệu nghiêm trọng xảy ra khi tử cung sa xuống quá mức, mẹ nên đi thăm khám bác sĩ ngay khi nhận thấy triệu chứng này.
• Đau tức vùng bụng dưới, đau lưng dưới kéo dài: khi tử cung tụt xuống, các cơ quan vùng chậu bị chèn ép, gây áp lực lên cột sống và nhóm cơ lưng. Cơn đau thường tăng lên khi mẹ vận động nhiều, làm việc nặng hoặc đứng trong thời gian dài.
• Rối loạn tiểu tiện và đại tiện: mẹ bị sa tử cung sau sinh thường gặp các vấn đề về tiểu tiện như tiểu không tự chủ, tiểu són, tiểu gấp… Đồng thời, gặp các rối loạn tiêu hóa như táo bón, tiêu chảy hoặc cảm giác khó đi đại tiện do tử cung sa chèn ép lên trực tràng. 
• Khó khăn khi quan hệ tình dục: sa tử cung có thể gây đau rát, khó chịu khi quan hệ, thậm chí chảy máu âm đạo, làm giảm khoái cảm và ham muốn tình dục.
• Dịch âm đạo tiết bất thường: lượng khí hư tăng nhiều hơn bình thường kèm theo mùi hôi, màu sắc lạ hoặc lẫn máu.

Các dấu hiệu sa tử cung sau sinh thường giảm khi nằm ngủ và trở nên nặng hơn khi mẹ đứng lâu hoặc đi bộ nhiều. Tùy thuộc vào mức độ sa tử cung nhẹ hay nặng mà biểu hiện có thể khác nhau.

2.2 Phân loại các cấp độ sa tử cung

Sa tử cung sau sinh thường chia thành ba mức độ với các dấu hiệu và mức độ ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày khác nhau.

• Cấp độ 1 – Nhẹ: tử cung sa xuống nhưng vẫn nằm trong ống âm đạo, cổ tử cung ở nửa trên âm đạo. Mẹ có thể chỉ cảm thấy nặng bụng dưới trước kỳ hành kinh, đau lưng và đau bụng dưới khi đứng lâu, muốn đi tiểu nhiều lần nhưng lượng tiểu không nhiều.
• Cấp độ 2 – Trung bình: tử cung hạ xuống gần cửa âm đạo, có thể thập thò khi rặn hoặc ho mạnh và tự co lên khi nghỉ ngơi. Các triệu chứng rõ ràng hơn như đại tiện khó, khí hư nhiều, băng huyết sau sinh hoặc xuất huyết âm đạo bất thường…
• Cấp độ 3 – Nặng: tử cung sa hẳn ra ngoài âm đạo, kèm theo sưng phù, loét, tiết dịch bất thường hoặc nhiễm trùng. Sinh hoạt hàng ngày bị ảnh hưởng nghiêm trọng, mẹ luôn có cảm giác vướng víu, khó đi lại.

Các dấu hiệu bị sa tử cung sau sinh dễ bị nhầm lẫn với một số bệnh phụ khoa khác như u xơ tử cung hoặc u nang buồng trứng. Vì vậy, khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ, mẹ nên thăm khám sớm tại để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

3. Tại sao mẹ bị sa tử cung sau sinh?

Sự thay đổi trong quá trình mang thai, chuyển dạ và sinh con là yếu tố chính dẫn đến tình trạng này. Những nguyên nhân thường gặp bao gồm:

• Lão hoá tự nhiên khiến trương lực cơ và độ đàn hồi của dây chằng giảm dần theo thời gian.
• Hệ thống cơ và dây chằng bị tổn thương do sinh đẻ, đặc biệt ở phụ nữ sinh nhiều lần, sinh khó hoặc thai nhi có trọng lượng lớn.
• Mẹ bị thừa cân do béo phì khiến áp lực liên tục lên vùng sàn chậu tăng lên.
• Ho mãn tính khiến áp lực ổ bụng tăng thường xuyên, tác động trực tiếp đến tử cung.
• Tình trạng sau sinh bị táo bón kéo dài, phải rặn nhiều khi đại tiện, làm suy yếu cơ nâng đỡ tử cung.

Ngoài ra, sau sinh đi lại nhiều có bị sa tử cung, lao động quá sức hoặc mang vác vật nặng khi cơ thể chưa kịp hồi phục đều là hậu quả của việc không kiêng cữ sau sinh. 

4. Đối tượng có nguy cơ bị sa tử cung sau sinh

Sa tử cung có thể gặp ở bất kỳ phụ nữ sau sinh nào, tuy nhiên nguy cơ sẽ cao hơn ở các đối tượng sau:

• Phụ nữ sinh nhiều lần, sinh thường với thai nhi lớn hoặc có thời gian chuyển dạ kéo dài.
• Phụ nữ vận động mạnh, lao động nặng hoặc mang vác sớm sau sinh thay vì nghỉ ngơi, kiêng cữ hợp lý. Việc này khiến vùng sàn chậu phải chịu áp lực lớn khi chưa hồi phục hoàn toàn.
• Phụ nữ tiền mãn kinh hoặc lớn tuổi, khi cơ và dây chằng có xu hướng lão hóa, suy yếu.
• Phụ nữ có tiền sử phẫu thuật vùng chậu hoặc mắc các bệnh lý làm tăng áp lực ổ bụng kéo dài.

5. Cách điều trị và phòng ngừa bệnh sa tử cung sau sinh

Tùy vào mức độ sa tử cung, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp.

5.1 Các cách điều trị sa tử cung sau sinh                                                         

Đối với trường hợp sa tử cung sau sinh ở mức độ nhẹ, bác sĩ thường ưu tiên áp dụng các phương pháp điều trị không phẫu thuật. 

• Bài tập cơ sàn chậu (hay còn gọi là Kegel): giúp tăng cường sức mạnh cơ nâng đỡ tử cung. Mẹ siết chặt cơ sàn chậu trong vài giây, sau đó thả lỏng, lặp lại khoảng 10 lần. Có thể tập 4–6 lần mỗi ngày, ở bất kỳ đâu.
• Dùng vòng nâng tử cung (Pessary): thiết bị được đặt vào âm đạo để nâng đỡ tử cung về vị trí gần như bình thường. Đây là giải pháp tạm thời, giúp giảm triệu chứng mà không cần phẫu thuật.
• Vật lý trị liệu sàn chậu: gồm các phương pháp chuyên sâu như tập máy, kích thích điện cơ nhằm phục hồi chức năng nâng đỡ của sàn chậu.

Trong trường hợp nặng, mẹ có thể phải thực hiện điều trị phẫu thuật nhưng sẽ ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt và sức khỏe của mẹ sau này.

• Phẫu thuật treo tử cung: sử dụng các lưới tổng hợp hoặc khâu các dây chằng để treo và cố định tử cung về vị trí ban đầu, giúp phục hồi nhanh và tránh phải cắt tử cung.
• Phẫu thuật cắt tử cung: trong trường hợp sa tử cung rất nặng hoặc kèm theo các vấn đề phụ khoa khác, việc cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ tử cung là điều cần phải cân nhắc. Tuy nhiên, phương pháp này sẽ mẹ không còn khả năng mang thai sau này.

Đa số các trường hợp điều trị sa tử cung sau sinh đều hiệu quả nhưng vẫn sẽ có trường hợp tái phát nếu mẹ không duy trì lối sống lành mạnh và biện pháp phòng ngừa phù hợp. 

5.2 Cách phòng ngừa bệnh sa tử cung sau sinh

Mẹ có thể phòng ngừa hoặc giảm thiểu tối đa nguy cơ bị sa tử cung sau sinh bằng cách:

• Ưu tiên nghỉ dưỡng sức sau sinh, tránh lao động nặng và mang vác vật nặng trong ít nhất vài tháng đầu.
• Tập bài tập Kegel đều đặn trong thai kỳ và sau sinh để tăng cường sức mạnh cơ sàn chậu.
• Kiểm soát cân nặng hợp lý, tránh tăng cân quá mức nhưng cũng không nên giảm cân sau sinh quá nhanh.
• Xây dựng chế độ ăn uống khoa học, tăng cường chất xơ, bổ sung những loại trái cây lợi sữa cho mẹ sau sinh và uống đủ nước mỗi ngày để phòng ngừa táo bón.
• Tránh các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá; hạn chế tiếp xúc với khói bụi để giảm nguy cơ ho mãn tính.
• Theo dõi sức khỏe và thăm khám bác sĩ sớm khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường.

Sa tử cung sau sinh ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe và sinh hoạt hằng ngày của mẹ. Hiểu rõ sa tử cung sau sinh là gì từ đó xây dựng lối sống khoa học, cân bằng cuộc sống sau sinh giúp mẹ phòng ngừa và giảm nguy cơ mắc bệnh hiệu quả. Khi nghi ngờ có dấu hiệu sa tử cung sau sinh, mẹ nên chủ động thăm khám bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và điều trị kịp thời. Và, tiếp tục theo dõi Chilux để cập nhật thêm nhiều kiến thức hữu ích về sức khỏe mẹ và bé.